• دکتر
  • درمان
  • روانشناس
  • تهران
  • بهترین کلینیک
  • بهترین مرکز

بازدید: 26

روانشناسی و مشاوره کودک و نوجوان

 

اهمیت شناخت دوره نوجوانی برای والدین

 

دوره نوجوانی، دوره‌ای از رشد است که در آن تغییرات و تحولات جسمانی و روانی فراوانی برای فرد به وجود می‌آورد. به همین علت آن را دوره ویژه‌ای از زندگی قلمداد می‌کنند.

مهم ترین و اساسی ترین وظیفه والدین و مربیان در برخورد با نوجوان این است که ویژگی‌های دوره نوجوانی را قبل از آنکه نوجوان اولین آثار و علائم بلوغرا مشاهده کند و دچار ترسو دلهره شود، برایش بازگو کنند، به گونه‌ای که نوجوان با تحولات روانی و جسمانی این دوره عاقلانه و منطقی برخورد نماید.

 

تحولات روانی در دوره نوجوانی

افراد در دوره نوجوانی با تحولات روحی گوناگونی مانند خودشیفتگییا توجه به خویشتن روبرو می‌شوند. نوجوانان در این سن یعنی 12 تا 13 سالگی میل به درون‌گرایی پیدا می‌کنند و برای خود اهمیت خاصی قائل می‌شوند. چنین وضعیتی باعث پیدایش حالت‌هایی می‌شود، مانند:

1-    این سن نوجوانان بر اثر ترشح هورمون‌های درونی و تاثیر آن‌ها در نیروهای جنسی به دنبال خواسته‌ها و آمال خود می‌روند که به این جهت در رفتار آن‌ها تغییرات شگرفی دیده می‌شود. از نظر روانی و عاطفی، رفتاری نامتعادل دارند. آن‌ها در مواجهه با واقعیت‌ها از خود رفتاری خشم‌آلود و عصبی نشان می‌دهند.

2-    آرزوهای آن‌ها در این دوره حتی برای خود آن‌ها هم گنگ و مبهم است. نمی‌دانند چه می‌خواهند و چه باید بکنند. حدود توانایی‌های آنان برایشان مشخص نیست.

3-    توجه نوجوان به خود باعث می‌شود وی به درون‌گرایی سوق پیدا کند. این حالت تنهایی‌طلبی گاهی در بعضی نوجوانان به صورت انزوای کامل ظاهر می‌شود که باعث می‌گردد نوجوان به خیا‌ل‌پردازی و گاهی به پرخاش‌گری بپردازد. درون‌گرایی در نوجوان گاهی تا پایان دوره نوجوانی ادامه می‌یابد. روانشناسان از این دوره به نام دوره تجلی تضادهای روانی یاد کرده‌اند .

 

مغز نوجوان

نتیجه اینکه رفتار نوجوان به این علت که پی.اف.سی در مغز آنانهنوز کاملا رشد نکرده، تعقل، تفکر و عاقبت‌اندیشی رفتار یک انسان بالغ را ندارد و عصبانیتزودهنگام او به دلیل مغز کامل‌نشده اوست.

 

قسمت های که در ابتدا و انتهای آنها با این علامت مشخص شده اند از کتاب روانشناسی نوجوان، نویسنده : سندس عادلی گرفته شده است.

 

 

 

* نگاهي به تحوّلات دوران نوجواني جسمي، جنسي، شناختي

مقدّمه

دوران نوجواني، هم از نظر نوجوانان و هم از نظر والدين دشوارتر از دوران كودكي قلمداد شده است.

در اوايل قرن حاضر ج. استانلي هال، مؤسس انجمن روان شناسي آمريكا، نوجواني را دوران طوفان و تنش شديد و نيز دوران توانايي فوق العاده جسماني، عقلي و عاطفي مي دانست. برخي از نظريه پردازان روان كاوي نيز نوجواني را وضعيتي مي دانند كه نوجوان در آن دچار اختلال رواني است. نوجوان از يك سو با سرعت بي سابقه اي بلوغ جسمي و جنسي را مي گذراند و از سوي ديگر، خانواده، فرهنگ و جامعه از او مي خواهند به سؤالات دشوار و قديمي من كيستم؟، جاي من در هستي كجاست؟ و از زندگي خود چه مي خواهم؟ پاسخ مشخص و اختصاصي بدهد.

روان شناسي معمولا سنين 11 تا 20 سالگي را دوره نوجواني به حساب آورده اند.

مراحل نوجواني

تغيير و تحوّلات اين دوره به سه مرحله تقسيم مي شود:

مرحله اول: فاصله گرفتن (12ـ14 سالگي)

بروز رشد جسمي و اولين نشانه هاي بلوغ، با نوعي تمايل طبيعي براي فاصله گرفتن كودك از بزرگسالان، بخصوص والدين همراه است. اين تمايل مي تواند در بستن در اتاق يا حمام توسط كودك مشاهده شود. با افزايش اين فاصله، كودك مي تواند با دوستان نزديك خود راز و رمزهايي را مطرح كند و ارتباط هاي ويژه دوره نوجواني را با گروه همسالان به وجود آورد.

مرحله دوم: جدايي تداركاتي (15ـ17 سالگي)

اين مرحله كه هسته اصلي نوجواني و مشكلات آن است، با رشد بيشتر بدني و جنسي همراه است. رشد مغز و توانايي هاي شناختي نوجوان با دروني شدن حيات عاطفي و ارتباط عميق تر با گروه همسالان، جدايي بيشتر ويژگي هاي روان شناختي نوجوان و باورها و ارزش هاي او از والدين و بزرگ سالان را به بار مي آورد. در اين مرحله، كسب دانش و مهارت هاي لازم براي اشتغال يا براي ادامه تحصيل، به عنوان يك نياز مهم در تعليم و تربيت نوجوانان مطرح مي شود.

مرحله سوم: ورود مجدّد به مناسبات اجتماعي (18ـ20 سالگي)

چنانچه رشد نوجوان در مراحل پيشين به گونه اي نسبتاً بهنجار صورت گرفته باشد، در اين مرحله آخر نوجواني به تدريج به صورت يك فرد مستقل و خودكفا در مناسبات خانوادگي، آموزشي، شغلي، اجتماعي و فرهنگي ايفاي نقش مي كند و زندگي جواني و بزرگ سالي را با موفقيت آغاز می کند.

تحوّل جسمي

افزايش ناگهاني قد و وزن آشكارترين نشانه اوليه بلوغ است. در اثر رشد جسمي، نوجوانان حساسيت زيادي نسبت به بدن خويش پيدا مي كنند. پسران اين احساسات را با ايستادن هاي مكرّر در مقابل آينه و نظاره كردن بدن خود ظاهر مي سازند . البته حساسيت دختران نسبت به بدن و جذابيت هاي خود بسيار بيشتر از پسران است.

تحوّل جنسي

رشد جنسي در دوره نوجواني، يك معيار و شاخص مهم رشد در اين مرحله از زندگي است. اين معيار نشانه اي از بلوغ و تغييرات ديگري است كه در اين دوره رخ مي دهد.

در نظريه تحليل رواني فرويد، آغاز بلوغ با دوباره بيدار شدن اميال جنسي همرا است و يادگيري چگونگي برخورد جامعه پسند با نيروي جنسي با تعارضاتي براي فرد همراه است. این غریزه در دوره نوجواني و اوايل جواني، صرف فعاليت هايي نظير دوست يابي، دست يابي به ويژگي هاي شغلي، ابراز عشق و ازدواج مي شود .

مخاطرات رشدشناختي

تفكر ايده آلي او، موجب احساس شكاف عميقي بين واقعيت هاي زندگي و ايده آل هاي ذهن او خواهد شد. اين احساس ممكن است او را به پرخاشگري و عصيان نيز وادارد.

خود مركزبيني نوجواني، باعث می شود دچار اين تصور شود كه هميشه تحت نظر است و نوعي مخاطب خيالي شاهد اعمال اوست. به همين دليل، نسبت به همه اعمال و حركات و وضع ظاهر و باطن خود حسّاس است. او همچنين دچار يك افسانه شخصي است و معتقد است كه از وضعيتي بي همتا برخوردار است. *

در اینجا ما سعی کردیم شما را به شناختی از تحوّلات دوران نوجواني برسانیم.

اولویت ما سلامت روان شماست، در کنار شما هستیم با گروه روانشناسی صبا

قسمت هایی که در ابتدا و انتهای آنها با این علامت * مشخص شده بر گرفته از نوشته های: هادي حسينخاني

است.